Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Wileński poker – polski przekładu powieści Ričardasa Gavelisa
2019-05-09
NEW

V Międzynarodowemu Kongresowi Lituanistów będzie towarzyszyć spotkanie promujące wydanie polskiego przekładu powieści Ričardasa Gavelisa Wileński poker: Piątek, 17 maja 2019, Mediateka, pl. Teatralny 5, Wrocław. Spotkanie poprowadzi Laurynas Vaičiūnas – wydawca oraz wiceprezes Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu.

Wileński poker Ričardasa Gavelisa jest książką przełomową w literaturze litewskiej i zarazem książką silnie związaną z przełomem w kulturze i społeczeństwie litewskim, jaki dokonał się w latach osiemdziesiątych. Autor odważnie poruszał w niej tematy i problemy, o których dotychczas milczano – te zabronione przez władze radzieckie, ale i te uważane za tabu przez samych Litwinów. Dlatego mogła się ona ukazać dopiero w 1989 roku – wcześniej podzielony na fragmenty rękopis autor rozdzielił między znajomych. Przezorność ta była uzasadniona – jednoznaczny i niebywale silny wydźwięk antysowiecki powieści mógł przesądzić o losie nie tylko autora, ale i tych, którzy przechowywali jej części. Istotne to książki, których boją się władze.

Powieść opowiada o samotnych zmaganiach i poszukiwaniach Vytautasa Vargalysa – dziecięcia wieku, które zdążyło przejść przez wiele kręgów piekła najnowszej historii. Głównego bohatera – Litwina wychowanego przez wybujałe i kontrowersyjne indywidualności, członka litewskiej partyzantki antysowieckiej, więźnia łagrów, wyrzutka społecznego i człowieka z marginesu – czytelnik poznaje jako dojrzałego mężczyznę, pracownika biblioteki w zsowietyzowanym Wilnie lat siedemdziesiątych. Jest on owładnięty ideą, a może nawet paranoiczną manią poszukiwania tych, którzy są odpowiedzialni za nadmiar zła i cierpienia przepełniający jego życie.

Barok wyobraźni Gavelisa koresponduje z barokiem Wilna. Miasto staje się jednym z najważniejszych bohaterów, a może nawet – z czym pewnie zgodziłby się Gavelis – autorem powieści. Wilno jest labiryntem skomplikowanym, pozbawionym centrum (sensu), żyjącym własnym życiem i determinującym życia swoich mieszkańców. Labiryntem do potęgi – przenika się w nim nie tylko kilka miast (Wilno sowieckie, litewskie, polskie, żydowskie), ale i epok. Jest to siedziba zła, jednak równocześnie jest także miastem ukochanym – Wileński poker to poruszająca oda do wspaniałego miasta o bogatym duchu, którego Oni zabijają w swej okrutnej dehumanizacji.

W powieści Ričardasa Gavelisa można błądzić w poszukiwaniu sensów, prawd i odpowiedzi. Jej wartość polega jednak również i na tym, że pomaga ona postawić właściwe pytania. Co decyduje o tym, czy Holohonka przyjmie ofiarę? Czy to dobrze być częścią jej pierzastego stada? Czy jej głowa to głowa Gorgony? Czy wiadomo, dokąd prowadzi Droga, jakiej nie zna żaden człowiek?

W spotkaniu udział wezmą:

  • Dr Jūratė Čerškutė - literaturoznawca, krytyk literacki. Przez dziesięć lat badała twórczość Ričardasa Gavelisa. W 2014 r. obroniła rozprawę doktorską „Dekonstrukcja w prozie Ričardasa Gavelisa”. Jest młodszym pracownikiem naukowym w Instytucie Literatury i Folkloru Litewskiego oraz profesorem wizytującym na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Studiów Bałtyckich.
  • Dr Žydronė Kolevinskienė – profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie, Prezes Litewskiego Stowarzyszenia Literatury Porównawczej. Jej obszary badawcze to analiza tekstu, literatura współczesna, literatura kobieca, literatura diaspory, porównawcze studia literackie.
  • Dr Kamil Pecela – absolwent Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego i lituanista z zamiłowania. Autor rozprawy doktorskiej o twórczości Rapolasa Mackonisa w międzywojennym Wilnie, za którą otrzymał III Nagrodę im. Juliusza Bardacha (2015). Przekładał m.in. Tomasa Venclovę, Herkusa Kunčiusa, Kristupasa Saboliusa i Dalię Staponkutė. Autor polskiego przekładu Wileńskiego pokera.

Prowadzenie: Laurynas Vaičiūnas – wydawca, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu

 

O autorze:

Ričardas Gavelis (1950-2002) – litewski pisarz, publicysta i fizyk. W latach 1973 – 1977 pracownik w Instytucie Fizyki Litewskiej Akademii Nauk. Od 1978 pracował dla różnych opiniotwórczych czasopism kulturalnych. Jest autorem wielu opowiadań i powieści, z czego najsławniejsze to Wileński poker, Wileński jazz i przełożone na język polski Wspomnienia młodego człowieka. Określany mianem wybitnego litewskiego postmodernisty, jest jednym z najbardziej intrygujących i kontrowersyjnych twórców litewskich lat dziewięćdziesiątych.

 

Fragment:

Wilno – to miasto duch, miasto halucynacja. Nie można go sobie wyśnić albo wyobrazić – samo jest snem albo tworem wyobraźni.

Wilno jest wszędzie. W każdym prawdziwym mieście możesz natknąć się na ulice, domy i ludzi Wilna.

 

błędne korytarze, regały, prycze, baraki, zewsząd patrzą przeraźliwe oczy, zewsząd patrzą przeraźliwe oczy, w klatce piersiowej rozszerza się mróz, ponieważ patrzy na mnie pustka, niebyt, patrzą na mnie mój strach, moja przeszłość

muzyka pcha się, wdziera się w moje wnętrze, zapiera dech, jest bezbrzeżnie, bezbrzeżnie smutna, coś straciłem, już nie odzyskam, nie będę taki, jaki byłem

rozpoznaję koszmarną, dewastującą moc Wilna, okazuje się, że można ją zagrać, jednak to niebezpieczne:

dławi mnie zagrożenie, powszechne zagrożenie, dookoła widzę wylęknione, wykrzywione cierpieniem twarze

 

Wilno – to najciekawsza książka!

Wilno, znowu Wilno!

Nam, myślącym psom, jest łatwiej […] Nie obowiązuje nas dziwna logika ludzi. W Wilnie w ogóle nie obowiązuje żadna logika. Nie znajdziesz w nim bezspornych odpowiedzi i absolutnych prawd. Wilno jest miastem nieograniczonych możliwości.

Twory z ciałami ropuch i oczami ptaków, chwiejące się na krótkich nóżkach; skręcone długonose głowy z obłędem w oczach, staruchy z napęczniałymi, pokrytymi brodawkami brzuchami i pozieleniałymi, oślizgłymi twarzami, ludzie-ryby, słudzy szatana, z mysimi ryjami, ptaki z włochatymi dziobami i przeźroczystymi wnętrznościami, w których trawione są kawałki ludzkiego mięsa, okrągłe szklane oczy bez źrenic, nadgniłe ciała obrosłe korą drzew

Bezczelni młodzieńcy, pochmurnie gapiący się na ciebie w kawiarni. Bladolice krostowate kobiety, szpiegujące cię przez nieumyte szkła okien. Barczyści mężczyźni o włosach w kolorze słomy, ukradkiem przeszywający cię spojrzeniem bezbarwnych oczu. Brudne miejskie gołębie, hipnotyzujące bezdusznymi ptasimi źrenicami.

Sto razy próbowałem logicznie zanegować Ich istnienie. Ale osiągnąłem cel przeciwny – bezsprzecznie dowiodłem, że Oni naprawdę istnieją.

 

 

Organizatorzy: Koło Naukowe Lituanistów "Labas", Kolegium Europy Wschodniej, Fundacja Pobliża

Współorganizatorzy: Mediateka, Miejska Biblioteka Publiczna, Litewski Instytut Kultury


Powrót
Najnowsze

Macron i Europa Środkowa, czyli samotność liberałów

05.12.2019
Piotr Oleksy
Czytaj dalej

Rumunia. Wybory, których ostateczny wynik poznamy za rok

04.12.2019
Michał Torz
Czytaj dalej

Białoruś. Rozmowy o ludziach i reżimie #opartenafaktach

03.12.2019
NEW
Czytaj dalej

Przekleństwo cara Iwana

03.12.2019
Maciej Jastrzębski
Czytaj dalej

Pogrzeb ostatnich synów Rzeczpospolitej Obojga Narodów

02.12.2019
Bartosz Chmielewski
Czytaj dalej

Na granicy zdrowego rozsądku. Estońsko-rosyjski spór graniczny

29.11.2019
Juliusz Dworacki
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu