Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Iran od najciemniejszej strony
2018-06-11
Paulina Niechciał

Kiedy będziemy wolne nie jest lekturą łatwą. Przedstawia nie tylko trudne momenty współczesnej historii Iranu, ale też intymne wspomnienia autorki – noblistki Szirin Ebadi – która z powodu swojej działalności na rzecz praw człowieka traci pracę, majątek, rozpada się jej rodzina.

To dobry moment na lekturę książki Szirin Ebadi – irańskiej prawniczki, w 2003 roku uhonorowanej Pokojową Nagrodą Nobla. Ostatnio o Iranie znów zrobiło się głośno w związku z protestami, które przetoczyły się przez ulice jego miast. Uczestnicy demonstracji żądali nie tylko rozwiązania problemów gospodarczych, ale i usunięcia władz. Europejskie media społecznościowe zaroiły się od rozmaitych „znawców” Iranu. Czytając niektóre z tych wypowiedzi, chciałoby się ich autorom czy autorkom zaordynować lekturę książki Kiedy będziemy wolne. Moja walka o prawa człowieka.

Ebadi przedstawia Islamską Republikę Iranu od jej najciemniejszej strony. Pokazuje złożoność wydarzeń, do których dochodziło w tym kraju w ostatnich latach, a które niekoniecznie są znane lub rozumiane przez opinię publiczną poza Iranem. Opowiada o kontestującym wynik wyborów prezydenckich z 2009 roku Zielonym Ruchu oraz o innych pokojowych demonstracjach kończących się aresztowaniami, a nawet śmiercią ich uczestników. Mówi też o populizmie prezydenta Mahmuda Ahmadineżada, o kampanii „Milion Podpisów” na rzecz praw kobiet czy o Stowarzyszeniu Współpracy narzecz Usuwania Min. Poznajemy strategie przetrwania tych Irańczyków, którzy nie zgadzają się z polityką reżimu i – zamiast udać się na emigrację – starają się działać na rzecz poprawy sytuacji w swojej ojczyźnie, walcząc o prawa człowieka, stając w obronie szykanowanych kobiet, udzielając pomocy prawnej więźniom politycznym, a czasem po prostu opisując na blogach to, co im się nie podoba. Dostajemy opis całego spektrum dotykających ich represji – to szykany ze strony wszechwładnych służb bezpieczeństwa, ciągła inwigilacja, nękanie bliskich, aresztowania, zakaz wyjazdu za granicę, prowokacje mające zdyskredytować dysydentów, pogróżki, szantaże, wieloletnie więzienia, a nawet śmierć.

Kiedy będziemy wolne nie jest lekturą łatwą. Przedstawia nie tylko trudne momenty współczesnej historii Iranu, ale też bolesne, intymne wspomnienia autorki, która z powodu swojej działalności na rzecz praw człowieka traci pracę, majątek, rozpada się jej rodzina. W wywiadzie, który mogliśmy przeczytać w październiku na łamach „Wysokich Obcasów”, Ebadi powiedziała: „Poprzez swoje życie chciałam opowiedzieć fragment historii Iranu” – i to zdecydowanie jej się udało. Czytamy subtelne opisy zmieniających się emocji Ebadi, poznajemy jej lęki, słabości, zwątpienia, dylematy związane z tym, że – niosąc pomoc innym – ściąga niebezpieczeństwo na bliskich i ostatecznie zostaje zmuszona do życia na emigracji.

Książkę Ebadi, która pierwotnie ukazała się w USA w 2016 roku, można potraktować jak dopełnienie wydanej dekadę wcześniej (w Polsce: Warszawa 2007) pozycji Broniłam ofiar. Pamiętnik z Iranu. O ile w tamtej pozycji poznajemy przekrojową historię życia i działalność noblistki na tle wydarzeń w Iranie, o tyle najnowsza traktuje o kilku ostatnich latach – Ebadi spędziła je w Iranie i na emigracji, gdzie żyje od 2009 roku. Mimo pewnych niedociągnięć redakcyjnych (przede wszystkim w zapisie obcych terminów) wydawnictwo Znak Horyzont zaoferowało estetycznie wydaną, poruszającą książkę, która w sposób wielowymiarowy i przejrzysty opowiada o współczesnym Iranie, wciąga od pierwszych stron i zmusza do refleksji.

Paulina Niechciał

Szirin Ebadi, Kiedy będziemy wolne. Moja walka o prawa człowieka, tłum. Anna Maria Nowak, Znak Horyzont, Kraków 2017


Polecamy inne artykuły autora: Paulina Niechciał
Powrót
Najnowsze

Polska Polityka Wschodnia 2018

21.10.2018
Krzysztof Popek
Czytaj dalej

Gruzińskie Sowa i Przyjaciele

18.10.2018
Wojciech Wojtasiewicz
Czytaj dalej

XIV Konferencja Polska Polityka Wschodnia 2018

14.10.2018
NEW
Czytaj dalej

"Pepiki" Mariusza Surosza – Zapowiedź

10.10.2018
NEW
Czytaj dalej

Moskiewska Brygada Śmierci

09.10.2018
Karolina Blecharczyk
Czytaj dalej

Polacy na Litwie: między Wilnem, Warszawą a Moskwą

07.10.2018
NEW
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu