Ta strona używa ciasteczek, dowiedz się więcejOK
Dyktator Mody
2013-12-13
Sylwia Agnieszka Bilińska
Władze decydując o czeczeńskiej modzie, kierują się zasadami islamu, który stał się elementem polityki i czynnikiem mającym zjednoczyć społeczeństwo.

W centrum Groznego (miasta które jeszcze niedawno było stertą gruzu) na Prospekcie Pokoju mieści się działający od 2009 roku Dom Mody Firdaws. Jego założycielką formalnie jest pierwsza dama republiki, Medni Kadyrowa. Firdawsposiada także sieć butików – dwa w Groznym, jeden w Gudermesie i jeden w Moskwie, oraz agencję modelek, w której adeptki uczą się aktorstwa i narodowej choreografii. Świetlaną przyszłość czeczeńskiemu projektowi przepowiadał włoski projektant Roberto Cavalli oraz „czerwony Dior” – Wiaczesław Zajcew.

 

Modna wiara    

Sama nazwa Domu Mody nawiązuje do islamu. Wywodzi się z języka arabskiego – słowa „Firdaws” używano na określenie najwyższego z ogrodów raju, który reprezentować miał świat pełen czystości, piękna i duchowej harmonii. Symbolem Domu Mody jest stylizowany rajski ptak. Stroje proponowane przez Medni Kadyrową łączą w sobie wschodni przepych i tajemniczość, kaukaskie tradycje i współczesne elementy. Młodzi projektanci czerpią inspiracje nie tylko z tradycyjnych strojów wajnachskich, ale przede wszystkim z wersetów Koranu. Poszczególne kolekcje noszą takie nazwy jak: Lady Czeczenia, Kwiaty Orientu, Ty w Raju, Ognisty Ptak, czy Tchnienie Lata. Stroje prezentowane przez Firdaws, mimo ferii barw i różnorodności form, mają jeden cel – podkreślić skromność czeczeńskiej kobiety. Modelki paradują po wybiegu skrzętnie ukryte w drogich i bogatych materiach. Obowiązkowym dodatkiem każdej kreacji jest nakrycie głowy, występujące w różnych wariantach.

Firdawsjest nie tylko lokalnym zjawiskiem – obecny jest na wszystkich ważniejszych wydarzeniach związanych z modą na terenie Federacji Rosyjskiej. Zdobywa także uznanie poza jej granicami, przede wszystkich w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Od niedawna projektuje także ubrania dla dzieci i mężczyzn.

Mimo że Dom Mody Firdaws formalnie kierowany jest przez Medni Kadyrową, to inspiratorem jego powstania był jej mąż, głowa Czeczeńskiej Republiki, największy znawca mody w Czeczenii – Ramzan Kadyrow. Wedle informacji umieszczonych na stronie internetowej Firdaws, poddani są mu za to dozgonnie wdzięczni. Czeczeński Dom Mody jest integralną częścią spektaklu władzy Kadyrowa, w którym w ostatnim czasie jedną z ważniejszych ról zaczął pełnić islam.

 

Kadyrowowie pacyfiści  

Islam w Czeczenii jest zjawiskiem stosunkowo nowym. Mimo że pojawił się tu już w VIII wieku to jednak masowa islamizacja tych terenów nastąpiła dopiero w drugiej połowie XVIII-na początku XIX wieku (niektórzy z badaczy twierdzą, że był to wiek XVI). Związana była ona z walką wyzwoleńczą przeciwko ekspansji Imperium Rosyjskiego i wpisywała się w ogólny klimat panujący w tym czasie na Kaukazie. Islam był przede wszystkim elementem, który miał zjednoczyć narody Północnego Kaukazu; wiązał się więc ściśle z polityką.

Czeczeni są religijni, ale nie tak bardzo jak inne narody kaukaskie. Charakterystyczny dla czeczeńskiego islamu był jego synkretyzm – tutejsza wiara proroka przenikała się m.in. z chrześcijaństwem i prawem zwyczajowym. 

Islam w Czeczenii miał różne oblicza. Funkcjonował tu zarówno islam sunnicki szkoły szafickiej i hanafickiej, jak i islam sufickich tarikatów – bractw. Pomiędzy poszczególnymi tarikatami nie było zgody, stale ze sobą rywalizowały. Animozje te bardzo często, szczególnie od lat dziewięćdziesiątych, były wykorzystywane przez polityków. Później pojawił się także nowy kierunek – salafizm i powiązany z nim wahhabizm i fundamentalizm.

Na początku lat dziewięćdziesiątych doszło do reislamizacji, która nasiliła się w czasie pierwszej wojny czeczeńskiej i objawiła pod postacią dżihadu wymierzonego przeciw Rosji. Do Czeczenii przybywali emisariusze z krajów arabskich przynosząc ze sobą islam w wersji nieznanej do tej pory na tych terenach. Nowe idee, w obliczu ogromnego rozczarowania sytuacją w republice i wojny, trafiały na podatny grunt. Emisariusze proponowali zupełnie inny model państwa niż władze niepodległościowe.

Tak rozumiany dżihad niejako „wepchnął Czeczenów w objęcia islamu”. Z jednej strony dawał im poczucie własnej wartości, z drugiej natomiast – raz jeszcze pomagał się zjednoczyć między sobą oraz symbolicznie z muzułmańską ummą z całego świata. Te tendencje nasiliły się w czasie drugiej wojny czeczeńskiej, kiedy to na masową skalę rozpowszechnił się wahhabizm i fundamentalizm. Mimo że znaczna część ludności odrzucała wahhabitów, nie ignorowano jednak faktu, że wahhabici byli dobrze zorganizowani, zjednoczeni, występowali przeciwko znienawidzonym federałom i kreowali się na obrońców narodu. Znowu doszło do polityzacji religii, która zmieniła się w ideologię. Islam w rozgrywkach politycznych wykorzystywali wszyscy – Dżohar Dudajew, Asłan Maschadow, czy Szamil Basajew – choć nie zawsze rozumieli jego lokalną specyfikę.

Islam odegrał też istotną rolę w przypadku Ahmada Kadyrowa. Ahmad-hadżi zdecydowanie bronił tradycyjnej wiary, będącej syntezą miejscowej tradycji i islamu. Sam należał do tarikatu Kadirija, największego z trzech tarikatów funkcjonujących w Czeczenii. Bractwo założone zostało przez Kunta-hadżi Kiszyjewa, żyjącego w XIX wieku. Kunta-hadżi nauczał, że wojna jest barbarzyństwem i zalecał wyrzeczenie się walki, o ile to możliwe. Prawdziwą siłę według niego stanowić miały rozum, cierpliwość i sprawiedliwość. Podobną taktykę obrał Achmad-hadżi decydując się na współpracę z władzami federalnymi w ramach polityki czeczenizacji. Jego syn i spadkobierca, Ramzan, kontynuował linię przyjętą przez ojca: rozwinął ją i zdynamizował.

Powojenna sytuacja nie była prosta. Etnonacjonalizm, na którym opierał się koncept separatystyczny, a potem islam w wydaniu wahhabitów, nie wystarczyły do spojenia narodu. W sytuacji, kiedy projekt niepodległościowy upadł, islamska retoryka pozostała jedynym sposobem na realizację narodowego projektu.

 

Islam zmyślony

Istotny był społeczny aspekt religii. W momencie sytuacji kryzysowej pomaga ona zachować jedność społeczeństwa, umacnia je, a także pomaga jego członkom odpowiedzieć sobie na pytania egzystencjalne. Zgodnie z rezultatami badania, które zostało przeprowadzone dla „Caucasus Times” w 2010 roku w Groznym, tożsamość większości Czeczenów opiera się na islamie.

Religia odgrywa w dzisiejszej Czeczenii kluczową rolę w procesie odradzania się republiki. Z jednej strony odpowiada za utrzymanie pokoju z federalnym centrum, z drugiej odgrywa niemałą rolę w odrodzeniu czeczeńskiego etnosu, co stanowi jeden z elementów antykolonialnej walki z Rosją. Dzisiejszy islam (chcący uchodzić za „tradycyjny”) odwołuje się do swoich rzekomo głębokich korzeni od wieków przenikających czeczeńską kulturę. W rzeczywistości jednak jest przede wszystkim wytworem politycznym.

W ten kontekst wpisuje się Dom Mody Firdaws, którego projekty otwarcie nawiązują do islamu i który usiłuje wyznaczać trendy – nie tylko jeżeli chodzi o modę, ale także i o styl życia, w którym ogromną rolę odgrywa religia. Firdaws jest częścią większego projektu Ramzana Kadyrowa – dyktatora, który stara się wokół islamu zbudować państwo i za pomocą religii zjednoczyć Czeczenów.

 

Strona internetowa Domu Mody Firdaws  

 

Sylwia Agnieszka Bilińska

 


Polecamy inne artykuły autora: Sylwia Agnieszka Bilińska
Powrót
Najnowsze

Macron i Europa Środkowa, czyli samotność liberałów

05.12.2019
Piotr Oleksy
Czytaj dalej

Rumunia. Wybory, których ostateczny wynik poznamy za rok

04.12.2019
Michał Torz
Czytaj dalej

Białoruś. Rozmowy o ludziach i reżimie #opartenafaktach

03.12.2019
NEW
Czytaj dalej

Przekleństwo cara Iwana

03.12.2019
Maciej Jastrzębski
Czytaj dalej

Pogrzeb ostatnich synów Rzeczpospolitej Obojga Narodów

02.12.2019
Bartosz Chmielewski
Czytaj dalej

Na granicy zdrowego rozsądku. Estońsko-rosyjski spór graniczny

29.11.2019
Juliusz Dworacki
Czytaj dalej

copyrights © 2010-2017 by Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu